X

:: Αντονέν Αρτώ :: ένας «καταραμένος» της τέχνης

antonin artaud artlook

Προσοχή στα λογικά σας, κύριοι,
προσοχή στα λογικά σας.

Δεν ξέρετε ως που θα μας σύρει
το μίσος για τη λογική...
Πολλοί είναι αυτοί σύμφωνα με τους οποίους τα όρια ανάμεσα στην παράνοια και την ιδιοφυΐα είναι λεπτά, ίσως και δυσδιάκριτα. Συνηθισμένο φαινόμενο τόσο της θρησκείας όσο και της τέχνης είναι αυτά ακριβώς τα λεπτά όρια ανάμεσα στην τρέλα και την πνευματικότητα. Ίσως δε αυτό να συμβαίνει καθώς τόσο η θρησκεία όσο και η τέχνη έχουν (ή μάλλον θα έπρεπε να έχουν) ως αντικειμενικό σκοπό την κοινωνία του ανθρώπου με το θείον. Υπάρχει μάλιστα μια συγκλονιστική ταινία του ρωσικού κινηματογράφου, «Το Νησί», με ακριβώς αυτό το περιεχόμενο.
Η τέχνη και η θρησκεία συνδέονται όμως στενά και σε κάτι ακόμη. Είναι εκδηλώσεις αυθεντικά και αποκλειστικά κοινωνικές. Δεν νοείται ατομική θρησκευτικότητα, ούτε ατομική τέχνη, αλλά και τα δυο είναι εκδηλώσεις της ανάγκης του ανθρώπου για σχέση. Ένα δε από τα φαινόμενα παρακμής του δυτικού καταναλωτικού ανθρώπου είναι ότι ιδιωτικοποίησε τόσο την τέχνη όσο και την θρησκεία. Τέχνη και θρησκεία λοιπόν αλληλοπεριχωρούνται, γεγονός εύκολα αντιληπτό τόσο μελετώντας την ιστορία, τον πολιτισμό, την κοινωνία. Ιδίως δε το θέατρο, καθώς ας μην ξεχνάμε πως η γένεση και η εξέλιξη της τραγωδίας, είχε σαν αντικειμενικό σκοπό την Κάθαρση του ανθρώπου από τα πάθη, μέσα από μια πορεία συντριβής, και την λυτρωτική παρουσία του «Από Μηχανής Θεού». Ακόμη ένα βασικό, και ουσιαστικό για το θέμα μας, κοινό σημείο μεταξύ τέχνης και θρησκείας, είναι ότι εμφανίζονται και στα δυο «τρελοί», σαλοί, οι οποίοι με το έργο τους, το μαρτύριο τους, και κυρίως με το όραμα τους, τα σημαδεύουν ανεξίτηλα.
Όλα τα ανωτέρω μπορούμε να τα διακρίνουμε στο πρόσωπο μιας πραγματικά μεγάλης και ταυτόχρονα «καταραμένης» πνευματικής φυσιογνωμίας, του Αντονέν Αρτώ. Βαδίζοντας επικίνδυνα ανάμεσα στα λεπτά όρια της πνευματικότητας και της τρέλας, αναζητώντας την κάθαρση του θεάτρου και κατά συνεπεία της κοινωνίας από το πνευματικό δηλητήριο του εκφυλισμού, εκκεντρικός, αμφιλεγόμενος, ακραίος, αιρετικός. Ταυτόχρονα όμως πνεύμα μεγάλο, κοινωνικός οραματιστής  και ασκητής της τέχνης, οραματιστής και επαναστάτης της αισθητικής, φανατικός αρνητής τόσο του μαρξισμού όσο και του καταναλωτισμού, φιλόσοφος και προσωπικότητα τραγική, σκεφτόταν, στοχαζόταν και έγραφε με μοναδικό όνειρο την λύτρωση. Προσωπική και κοινωνική.

ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΧΡΟΝΙΑ
Ο Αντονέν Αρτώ (Antonin Artaud), υπήρξε ποιητής ηθοποιός, σκηνοθέτης, συγγραφέας, σκηνογράφος, ενδυματολόγος και μέγιστος θεωρητικός του θεάτρου. Έγραψε θεατρικά έργα, σενάρια, δοκίμια για το θέατρο και την δραματολογία, κριτικές, ποιήματα, μανιφέστα και (απίστευτα πολλές) επιστολές με ή χωρίς παραλήπτη, και είναι ο εμπνευστής και δημιουργός του «Θεάτρου της Σκληρότητας» (Théâtre de la cruauté).  Γεννημένος το 1896 στην Μασσαλία από Γάλλο πάτερα εφοπλιστή, και Ελληνίδα μητέρα από την Σμύρνη. Μικρός ακόμη τον απασχολεί η ποίηση, ενώ ήδη από τα δεκαέξι του χρόνια αρχίζει να παρουσιάζει συμπτώματα σοβαρού νευρικού κλονισμού, με αποτέλεσμα να νοσηλευτεί τρεις φορές σε ψυχιατρικές κλινικές, αρχίζοντας έτσι το προσωπικό του μαρτύριο, από το οποίο μάχεται να λυτρωθεί μέχρι το τέλος της ζωής του. «Γεννήθηκα μ' ένα κορμί βασανισμένο, παραποιημένο όπως το τεράστιο βουνό», γράφει χαρακτηριστικά.
Μετά την αρχική του θεραπεία, το 1920 εγκαθίσταται στο Παρίσι και αναλαμβάνει την γραμματεία του περιοδικού «Αύριο» (Demain). Εκεί γνωρίζει τον Αντρέ Μπρετόν, ο οποίος θα τον εισαγάγει στον Σουρεαλισμό, γίνεται τακτικός συνεργάτης του περιοδικού La Revolution Surrealiste (Η Σουρεαλιστική επανάσταση) και ταυτόχρονα δημοσιεύει ποιητικές συλλογές. Η απέχθεια του προς τον μαρξισμό και τον υλισμό, και οι βαθύτατες μεταφυσικές του ανησυχίες θα τον οδηγήσουν πολύ γρήγορα μακριά από την υλιστική και τυχοδιωκτική αντίληψη των σουρεαλιστών. Γράφει χαρακτηριστικά «Μα τι να την κάνω εγώ όλη την Επανάσταση του κόσμου αν ξέρω ότι παραμένω αιώνια δυστυχισμένος και άθλιος μες στην καρδιά της ίδιας μου της λειψανοθήκης». Από το σημείο αυτό στρέφεται στο θέατρο, από το οποίο θα σημαδευτεί και ταυτόχρονα θα σημαδέψει με την σκέψη και το όραμα του.


ΙΔΕΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΜΑΡΤΥΡΙΟ
Ο Αρτώ είχε ένα πρωτοφανές πάθος για το θέατρο. Όνειρο του ήταν να δημιουργήσει μέσω μιας πραγματικής καλλιτεχνικής επανάστασης ένα θέατρο πέρα και μακριά από τις συμβατικές αστικές μορφές. Έτσι το 1926 ιδρύει (μαζί με τους Αρόν και Βιτράκ) το θέατρο «Αλφέ Ζαρρύ», πράξη πρωτοποριακή η οποία ωστόσο τέλειωσε γρήγορα λόγω της αντίδρασης του κοινού στις νεωτερικές υπερβολές του Αρτώ. Από την στιγμή εκείνη, απογοητευμένος αποφασίζει να αφιερωθεί αποκλειστικά στην θεωρητική μελέτη του θεάτρου και των συγχρόνων προβλημάτων του. Ενός θεάτρου που κατά τον Αρτώ είχε αποκοπεί πλήρως από τον λυτρωτικό του χαρακτήρα, βυθισμένο μέσα στην αστική κενότητα της καταναλωτικής κοινωνίας. Είχε γίνει ένα «θέαμα» και όχι ένα γεγονός σχέσης, μια κοινή οδός η οποία διαπερνά την συντριβή για να οδηγήσει στην κάθαρση. Βαθύτατα επηρεασμένος από το ιαπωνικό θέατρο NΟ, θα εκφράσει καθαρά το όραμα του στο «Μανιφέστο για το Θέατρο της Σκληρότητας», που δημοσιεύεται το 1932. Για μια και μοναδική φορά προσπάθησε να εφαρμόσει τις ιδέες του, ανεβάζοντας το 1935 την τραγωδία του Σέλλεϋ «Les Cenci», η οποία θα γνωρίσει παταγώδη αποτυχία κάνοντας τον να εγκαταλείψει οριστικά την θεατρική σκηνή. Αηδιασμένος από τον δυτικό εκφυλισμό της καταναλωτικής κοινωνίας, φεύγει το επόμενο έτος στο Μέξικο όπου ζει με μια φυλή Ινδιάνων, αναζητώντας την ανακάλυψη της απαρχής των ανθρώπινων κοινωνιών.  Έναν χρόνο μετά επιστρέφει στην Ευρώπη και ενώ βρισκόταν σε ταξίδι στην Ιρλανδία παθαίνει παροξυσμό τρέλας και κλείνεται σε ψυχιατρείο της Χάβρης. Νοσηλεύεται για εννέα χρόνια στα οποία υποβάλλεται σε συνεχόμενα ηλεκτροσόκ, εθίζεται στο όπιο και συχνά βυθίζεται σε κατάθλιψη. Εντυπωσιακό είναι ότι στα εννέα αυτά χρόνια ο Αρτώ γράφει ασταμάτητα. Κείμενα, δοκίμια, επιστολές. Ωστόσο ενώ βρίσκεται έγκλειστος στο ψυχιατρείο, εν αγνοία του, έρχεται η αναγνώριση του, με την δημοσίευση το 1938 των δοκιμίων του για το θέατρο με τίτλο «Το Θέατρο και η δεύτερη όψη του» (Le Theatre et son double), έργο που ακόμη και σήμερα θεωρείται αξεπέραστο. 


artaud 1

 

ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΣΚΛΗΡΟΤΗΤΑΣ
Για να κατανοήσουμε τι ακριβώς πίστευε ο Αρτώ για το θέατρο πρέπει να διαβάσουμε πρώτα τα δικά του λόγια:  «θ' αφιερωθώ αποκλειστικά πια
στο θέατρο έτσι όπως εγώ το αντιλαμβάνομαι, ένα θέατρο που σε κάθε παράσταση θα δίνει ένα κέρδος σωματικό τόσο σ' αυτόν που παίζει ένα ρόλο όσο και σ' αυτόν που βλέπει να παίζεται ένας ρόλος εξάλλου στο θέατρο δεν παίζεις, δρας. Στην πραγματικότητα το θέατρο είναι η γέννηση της δημιουργίας.  Αυτό θα γίνει». Ο Αρτώ πίστευε βαθύτατα στον παιδευτικό και λυτρωτικό χαρακτήρα του θεάτρου, πόσω δε μάλλον σε μια εποχή πτώσης του Ανθρώπου και κυριαρχίας της ηδονής. Πίστευε βαθύτατα στην επιστροφή του θεατρικού δρωμένου στην αρχέγονη καταγωγή του, στην γενεσιουργό αιτία του, που δεν είναι άλλη παρά η κάθαρση της ανθρώπινης ψυχής. Το μικροαστικό, λογοκρατούμενο, και συμβατικό θέατρο, μια αποθέωση του φαίνεσθαι, ήταν για τον Αρτώ κάτι το αλλότριο, ήταν εκφυλισμός και παρακμή. Ένα τέτοιο θέατρο που βασίζεται στο θέαμα και όχι στην παιδεία και στην κάθαρση, δεν έχει κανένα νόημα. Γίνεται με σκοπό την κοινωνική ορθότητα του χειροκροτήματος και της κοσμικότητας, πέρα και μακριά από την αληθή του φύση.
Ο Αρτώ επιζητούσε την απολυτρωτική δύναμη του αρχεγόνου θεάτρου, η οποία στηριζόταν στην χειρονομία και στις έντονες εικόνες, όπου ο πραγματικός συγγραφέας θα ήταν ο ίδιος ο σκηνοθέτης. Οραματίζεται ένα νέο είδος θεάτρου που το ονομάζει «Θέατρο της Σκληρότητας», όπου θα κυριαρχεί ο χορός, η μουσική, η κίνηση, και η τελετουργία. Έτσι γεννιέται η ιδέα του «περί μαγικού θεάτρου», σύμφωνα με την οποία  το θέατρο πρέπει ξεφύγει από τη λογοτεχνία και να γυρίσει στις αρχέγονες ρίζες του, στα τελετουργικά- μυητικά δρώμενα, αλληλουχίας μεταξύ ηθοποιού και θεατή. Έτσι διαμορφώνεται η θεωρία του για το θέατρο της σκληρότητας, που έχει ως στόχο να βγάλει στην επιφάνεια τα ορμέμφυτα του θεατή, με αντικειμενικό σκοπό την ψυχική του κάθαρση.
Εύκολα θα μπορούσε κανείς να αφορίσει τον Αρτώ ως έναν παράφρονα, και τα γραπτά και τις ιδέες του ως αποκυήματα της τρέλας του. Άλλωστε το ίδιο έκαναν οι σύγχρονοί του. Αντίθετα ο Αρτώ πίστευε βαθύτατα ότι σε κοινωνίες κορεσμένες από την επανάληψη και την αυτοματοποίηση, η τέχνη πρέπει να είναι βίαιη και να σοκάρει. Απέναντι στο εκφυλισμένο μεταμοντέρνο δυτικό θέατρο που δίνει έμφαση στο κείμενο και τον διάλογο, αντιτάσσει τους μυστηριακούς φόβους και το διονυσιασμό της ανατολής. Το «αλχημικό θέατρο» του Αρτώ χαρακτηρίζεται από την υπερβατικότητα, την μεταφυσική και την αίσθηση πληρότητας. Οι επιρροές του από το ανατολικό θέατρο συνίστανται στα τελετουργικά δρώμενα, στην παντομίμα και στο οπτικό θέατρο χειρονομιών και μίμησης, στη μυσταγωγική χρήση κωδίκων και σημάτων επικοινωνίας με έμφαση στη γεωμετρικότητα και στις μαθηματικές αναλογίες. Είναι προφανής η βαθιά του γνώση και επιρροή από την αρχαιοελληνική τραγωδία. Εν κατακλείδι το «θέατρο της σκληρότητας» δεν εδράζεται στην βίαιη σωματική δράση αλλά στο συναισθηματικό σοκ, όπου ο εκφερόμενος λόγος και τα αντικείμενα δεν συνιστούν ένα σημασιολογικό πεζό σύστημα, αλλά μια διαδικασία κάθαρσης και εξαγνισμού της ψυχής. 


ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΚΑΘΑΡΣΗ
Δεν ξέρουμε αν η παράνοια στον βίο του Αντονέν Αρτώ ήταν η τραγική του μοίρα ή μια συνειδητή προσωπική επιλογή. Το 1946 τελικά απελευθερώνεται από το ψυχιατρείο όντας ένα σκήνωμα, από τα ηλεκτροσόκ και τα κατασταλτικά φάρμακα. Η υγεία του έχει κλονιστεί ανεπανόρθωτα, την ώρα που η αναγνώριση του αρχίζει να γίνεται γεγονός. Έχει προσβληθεί από καρκίνο στα έντερα, με συνεχείς αιμορραγίες. Τελικά το μαρτύριο του τελειώνει το 1948, από υπερβολική δόση φαρμάκων. Υπήρξε ένας μέγιστος στοχαστής, ένας οραματιστής και μύστης για την αναγέννηση του ευρωπαϊκού πολιτισμού ενάντια στην πανώλη της καταναλωτικής κοινωνίας. Ο συγκλονιστικός του βιος κάνει τους αναγνώστες του να νιώθουν πως βρίσκονται μπροστά στα αποσπάσματα κάποιας χαμένης τραγωδίας.

AT A GLANCE

Μαγδαληνές Χωρίς Υπέρμαχο

Μαγδαληνές Χωρίς Υπέρμαχο

More details
Carpe Diem ή Αδράξτε τη Μέρα

Carpe Diem ή Αδράξτε τη Μέρα

More details
ΝΕΑ

ΝΕΑ " Νύχτες Πρεμιέρας"

More details
:: ΠΑΙΔΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 6-12 ΕΤΩΝ ::

:: ΠΑΙΔΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 6-12 ΕΤΩΝ ::

More details
::ΜΕΘΟΔΟΣ ABRAMOVIC | AS ONE ::

::ΜΕΘΟΔΟΣ ABRAMOVIC | AS ONE ::

More details
Σήμερα στο Ζάπειο έκθεση για την Παγκόσμια Ημέρα Νερού

Σήμερα στο Ζάπειο έκθεση για την Παγκόσμια Ημέρα Νερού

More details
210.000 οκάδες βαμβακιού ~ μια παράσταση στο Αρχείο ~

210.000 οκάδες βαμβακιού ~ μια παράσταση στο Αρχείο ~

More details
«ΧΟΡΕΨΕ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΦΤΕΡΟ ΤΟΥ ΚΑΡΧΑΡΙΑ»

«ΧΟΡΕΨΕ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΦΤΕΡΟ ΤΟΥ ΚΑΡΧΑΡΙΑ»

More details

More article...

LIFE

ARTLIFE.png BEAUTY
PSYCHOLOGY
myth
travel
look around
zone

 

..............................

CITY HIGHLIGHTS

ON THE ROAD

..............................

DIALOGUES

Έφη Μαλτέζου

Έφη Μαλτέζου "Θετική, Αισιόδοξη, Δυναμική"

More details
  1. Έφη Μαλτέζου "Θετική, Αισιόδοξη, Δυ…

  2. :: Lovekids :: με τον Πάρη Παπαβασιλείο…

  3. Σάββατο πρωί με τη :: Δάφνη Καλογεροπούλ…

  4. :: Scripta Manent :: Rea and the crew

  5. :: Ambos Mundos :: Μάριος Ηλιόπουλος

  6. :: One to one :: με τον ΔΗΜΗΤΡΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡ…

  7. Αλέξανδρος --Μπρίκι -- Joker -- Faust …

  8. Los Pete-pete

  9. POLE POSITION

  10. Σίμος Κυπαρισσόπουλος - Ηθοποιός

 

..............................

ARTBOX

Μαγδαληνές Χωρίς Υπέρμαχο...

...

Read More

Carpe Diem ή Αδράξτε τη Μέρα ...

...

Read More

:: ΠΑΙΔΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 6-12 ...

...

Read More

Σήμερα στο Ζάπειο έκθεση για την Παγκόσμ...

...

Read More

210.000 οκάδες βαμβακιού ~ μια παράσταση...

...

Read More

«ΧΟΡΕΨΕ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΦΤΕΡΟ ΤΟΥ ΚΑΡΧΑΡΙΑ»...

...

Read More

“Jack the Rimper”...

...

Read More

«ΝΕΑ ΕΔΑΦΗ» 50 ΕΛΛΗΝΕΣ NEOI KAI BΡABEY...

...

Read More

Stand up for......

...

Read More
Deluxe News Pro Module - модуль joomla Joomla

PETS IN ART

  pets in art  
   
:: Pet :: Life Cover Magazines
Τρίτη, 03 Φεβρουαρίου 2015
article thumbnailΤα πρώτα περιοδικά που κυκλοφόρησαν σε έντυπη μορφή είχαν εικονογραφημένα εξώφυλλα. Πλέον τα περισσότερα από αυτά θεωρούνται συλλεκτικά και κάποια είναι ιδιαιτέρως σπάνια και δυσεύρετα.
More inPETS  
 

 

You must set at least a module in the position loves

contact

Keep in touch with us

You can use the following information to contact us if you wanna join us or anything need to communicate.

Katehaki Street N.Psihiko Athens.

YOU.png    INST.png    FACE.png    TWIT.png    GOO.png::